سرطان ریه با رشد غیرطبیعی خارج از کنترل سلول‌های ریه آغاز می‌گردد که می‌توانند به بافت‌های مجاور حمله کنند و تشکیل تومور دهند. سرطان ریه در هر نقطه از ریه‌ها می‌تواند شروع شود و بر هر بخشی از سیستم تنفسی تأثیر گذارد. سلول‌های سرطانی قادر به پخش شدن و متاستاز به غدد لنفاوی و سایر نقاط بدن هستند.

سرطان ریه به دو بخش سرطان سلول‌های کوچک ریه و سرطان سایر سلول‌های ریه تقسیم می‌شود. سرطان سلول‌های کوچک ریه معمولاً سریع‌تر رشد می‌کند و بسیار بیشتر از سرطان سلول‌های دیگر گسترش می‌یابد.

سرطان ریه از پرخطرترین سرطان‌ها است زیرا زمانی در عکس رادیولوژیک یا سی‌تی‌اسکن تشخیص داده می‌شود که بسیار پیشرفت نموده است. افرادی که سیگار مصرف می‌کنند بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به این نوع سرطان قرار دارند.

مراحل پیشرفت سرطان ریه عبارتند از:

• مرحله اول: در این مرحله، معمولاً تومور کوچکتر از 5 سانتی‌متر می‌باشد، فقط محدود به ریه بوده و به دیگر گره‌های لنفاوی گسترش پیدا نکرده است.
• مرحله دوم: در این مرحله، تومور ریه بزرگتر از 5 سانتی‌متر بوده و تومورهای بسیار کوچکی به دیگر اندام‌های داخلی مجاور از جمله دیواره قفسه‎سینه، دیافراگم، گره‌های لنفاوی اطراف و … انتشار پیدا می‌کنند.
• مرحله سوم: در این مرحله، تومور بسیار بزرگ شده و به اندام‌های مجاور ریه گسترش پیدا می‌کند.
• مرحله چهارم: در این مرحله، سرطان به دیگر اندام‌های داخلی بدن گسترش پیدا می‌کند.

 علائم و نشانه‌ها

سرطان ریه در مراحل اولیه خود دارای هیچ علامتی نمی‌باشد اما در مراحل پیشرفته ممکن ‌است علائم زیر ظهور کند:

• سرفه‌های جدیدی که متوقف نمی‌شوند.
• تغییر در حالت سرفه‌ها، وجود خون در سرفه حتی یک لکه بسیار کوچک
• خس‌خس سینه، خشونت صدا، احساس تنگی نفس، درد قفسه‌سینه
• خلط خونی، سردرد و کمر درد
• کاهش وزن بدون دلیل

علل شایع

• بیشتر سرطان‌های ریه با سیگار کشیدن ایجاد می‌شوند. در چنین شرایطی هم افراد سیگاری و هم افرادی که در معرض دود سیگار بوده‌اند، نسبت به افرادی که هرگز سیگار نکشیده‌اند و هرگز در معرض دود سیگار نیز نبوده‌اند، بیشتر در معرض ابتلا به سرطان ریه قرار می‌گیرند، اما گاهی سرطان ریه در افرادی که هرگز سیگار نکشیده‌اند هم ایجاد می‌شود.

• پزشکان بر این باور هستند که مصرف سیگار با تخریب سلول‌های ریه منجر به ایجاد سرطان می‌شود. هنگامی که دود سیگار وارد ریه‌ها می‌شود، فرآیند تخریب سلول‌های ریوی بلافاصله آغاز می‌شود. در مراحل ابتدایی، ریه خود قادر به ترمیم سلول‌های تخریب شده می‌باشد، اما با گذشت زمان و ادامه مصرف سیگار این ترمیم غیرممکن می‌شود و تخریب سلولی حاصل منجر به عملکرد غیرعادی سلول‌ها و ایجاد سرطان می‌شود.
• مجاورت با آرسنیک، آزبست، گرد و خاک حاوی رادیواکتیو، یا رادون خطر ابتلا به سرطان ریه را افزایش می‌دهد. افرادی که در مجاورت تشعشعات محل کار یا در اماکن پرخطر هستند، در معرض خطر بیشتری به ابتلا به سرطان ریه هستند.
• سابقه خانوادگی سرطان ریه

عوارض احتمالی

• تنگی نفس: سرطان ریه با مسدود کردن مجاری اصلی هوایی و همچنین در اثر ایجاد تجمع مایعات اطراف ریه‌ها فرآیند تنفس را دشوار می‌کند.
• سرفه خونی: سرطان ریه می‌تواند منجر به ایجاد خونریزی در مجاری هوایی شود. این خونریزی گاهی چنان شدید می‌شود که نیاز به تداخلات جدی پزشکی دارد.
• درد: در صورتی که سرطان ریه به دیگر بخش‌های بدن مثلاً به استخوان‌ها گسترش پیدا کرده باشد، ایجاد درد می‌کند.
• تجمع مایع در قفسه‌سینه: در صورت بروز این شرایط، مایع تجمع یافته در قفسه‌سینه باید توسط پزشک یا پرستار تخلیه شود. این عارضه منجر به تنگی نفس می‌شود.
• گسترش سرطان در بدن: سرطان ریه در اغلب اوقات به دیگر نواحی بدن از جمله مغز و استخوان­ها منتشر می­شود.

تشخیص

• در صورتی که فرد بیش از 55 سال داشته باشد، سیگار مصرف کند یا در معرض دائمی دود سیگار باشد، بهتر است سالانه از طریق سی.تی.اسکن از سلامت ریه‌های خود اطمینان حاصل کند.
• تصویر برداری‌های تشخیصی: با بررسی تصاویری که با استفاده از اشعه ایکس از ریه‌ها گرفته می‌شود، هرگونه ناهنجاری یا وجود توده در ریه‌ها تشخیص داده می‌شود.
• کشت خلط: در صورتی که سرفه‌ها همراه با خلط باشد، نمونه‌ای از خلط، جهت یافتن سلول‌های سرطانی در زیر میکروسکوب بررسی می‌شود.
• نمونه‌برداری از توده‌های ریوی: امکان دارد پزشک جهت بررسی‌های بیشتر، نمونه‌ای از تومورهای موجود در ریه را برای انجام آزمایش‌ به آزمایشگاه بفرستد. روش‌های مختلفی برای انجام این نمونه‌گیری وجود دارد. یکی از روش‌ها برونکوسکوپی می‌باشد که در طی آن لوله‌ای ظریف از طریق گلو وارد ریه‌ها می‌شود. در روش دیگر پزشک با استفاده از تصاویر تهیه شده توسط سی.تی.اسکن یا اشعه ایکس، سوزنی را از طریق قفسه‌سینه وارد ریه کرده و از بافت آن نمونه‌برداری صورت می‌گیرد. در صورت نیاز، از دیگر روش‌های نمونه‌برداری نیز استفاده می‌شود.

درمان

پزشک با توجه به وضعیت سلامت عمومی، مرحله سرطان و عوارض درمان، یک یا ترکیبی از روش‎‌های درمانی زیر را انتخاب می‌کند:

• جراحی: که در طی آن امکان دارد تنها بخش کوچکی از ریه که مبتلا به سرطان بوده، یکی از لب‌های ریه یا کل ریه برداشته شود. همچنین امکان دارد که نمونه‌ای از برخی گره‌های لنفاوی قفسه‌سینه برای آزمایش‌های بیش‌تر برداشته شود.
• شیمی‌درمانی: اغلب بعد از عمل جراحی از این شیوه درمانی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی که احتمالاً در اثر جراحی برداشته نشده‌اند، استفاده می‌شود. در این روش درمانی نوعی داروی شیمیایی از طریق رگ‌های خونی درون بدن تزریق می‌شود و سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد.

• پرتودرمانی: در این روش درمانی با تاباندن پرتوهای پرانرژی اشعه ایکس به ناحیه مبتلا، سلول‌های سرطانی را از بین می‌برند. دو نوع پرتودرمانی داخلی و خارجی وجود دارد. در نوع خارجی، این پرتوها از خارج به بدن بیمار تابانده می‌شوند. در نوع داخلی، تجهیزاتی در بدن بیمار کار گذاشته می‌شوند و تابش پرتو از طریق این تجهیزات در داخل بدن صورت می‌گیرد.
• درمان هدفمند: در این شیوه درمانی، از داروهایی برای تخریب سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. این داروها با جلوگیری از تقسیم یاخته‌های سرطانی و یا تخریب مستقیم آن‌ها، جلوی رشد و گسترش سرطان را می‌گیرند.