قلب دارای چهار دریچه است که جریان خون را در مسیر درست خود نگه می‌دارند. این دریچه‌ها عبارتند از دریچه میترال، دریچه سه لتی (سه گوش)، دریچه ریوی و دریچه‌ی آئورت. هرکدام از این دریچه‌ها، لبه‌هایی دارند که در طول هر ضربان قلب، باز و بسته می‌شوند. دریچه میترال بین بطن چپ و دهلیز چپ قرارگرفته است. دریچه سه لتی هم بین دهلیز راست و بطن راست قرار دارد.گاهی دریچه‌ها به درستی باز و بسته نمی‌شوند و جریان خون در قلب و پمپاژ خون در بدن، با مشکل مواجه می‌شود. بازگشت خون از دریچه میترال یا نشت خون از دریچه میترال یا نارسایی دریچه میترال، بیماری است که در آن دریچه‌ی میترال به خوبی بسته نمی‌شود و به خون اجازه می‌دهد تا به دهلیز برگردد. اگر این بیماری شدیدتر شود، قلب نمی‌تواند خون مورد نیاز بدن را پمپاژ کند و احساس خستگی و خفگی ایجاد می‌کند.

درمان نشت دریچه‌ی میترال بستگی به شدت وعلائم بیماری دارد. در موارد خفیف، معمولاً نیازی به درمان نیست.

علائم و نشانه‌ها

برخی افراد مبتلا به این بیماری، ممکن است تا سال‌ها هیچ علامتی نداشته باشند. علائم و نشانه‌های این بیماری عبارتند از:

• صدای غیرطبیعی قلب که با گوشی پزشکی شنیده می‌شود.
• تنگی نفس به خصوص در زمان فعالیت یا دراز کشیدن
• ضعف و خستگی مفرط
• تپش قلب
• تورم کف پا یا قوزک پا
• نارسایی احتقانی شدید قلب

بازگشت خون از دریچه‌ی میترال به دهلیز چپ معمولاً به تدریج پیشرفت می‌کند و تا سال‌ها ممکن است علامت قابل توجهی نداشته باشد.

علل شایع

از علل شایع این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افتادگی دریچه میترال

در این بیماری، لبه‌های دریچه‌ی میترال به سمت دهلیز چپ دچار افتادگی می‌شوند و در زمان انقباض بطن چپ دریچه میترال به طورکامل بسته نمی‌شود.

• آسیب به طناب‌های حمایت کننده دریچه

با گذشت زمان یا به دنبال ضربه و جراحت،  طناب‌های حمایت کننده از لبه‌های دریچه میترال ممکن است دچار کشیدگی یا پارگی شوند. این پارگی می‌تواند باعث نشت‌ خون از دریچه‌ی میترال شده و ممکن است نیاز به جراحی ترمیمی داشته باشد.

• تب روماتیسمی

تب روماتیسمی که عارضه‌ای از درمان نشدن باکتری‌های استرپتوکوکی است، می‌تواند به دریچه‌ی میترال آسیب برساند.

• آندوکاردیت

دریچه‌ی میترال ممکن است به خاطر عفونت دیواره داخلی قلب (آندوکاردیت) آسیب ببیند که منجر به نشت دریچه می‌شود.

• حمله قلبی

حمله قلبی می‌تواند باعث آسیب به ناحیه‌ای از قلب که دریچه‌ی میترال در آن قرار دارد، شده و بر فعالیت دریچه تأثیر بگذارد.

• تروما (ضربه)

تجربه‌ی تروما مانند تصادفات اتومبیل می‌تواند منجر به بیماری نشت خون از دریچه‌ی میترال شود.

• نقص مادرزادی قلب

برخی از کودکان همراه با نقص‌های قلبی از جمله نقص در دریچه‌های قلب  به دنیا می‌آیند.

• مصرف برخی داروها

مصرف طولانی مدت برخی داروها می‌تواند منجر به نشت خون از دریچه‌ی میترال شود مانند داروهایی که برای درمان میگرن مصرف می‌شوند و یا سایر داروها.

• پرتو درمانی

پرتو درمانی به منظور درمان سرطان، به ندرت منجر به نشت خون از دریچه‌ی میترال می‌شود.

• بی‌نظمی ضربان قلب در دهلیزها (فیبریلاسیون دهلیزی)

این بیماری یکی از اختلالات ضربان قلب است که می‌تواند عاملی برای بیماری نشت خون از دریچه‌ی میترال باشد.

عوامل تشدید کننده خطر

عوامل متعددی می‌توانند خطر ابتلا به بیماری نشت خون از دریچه‌ی میترال را افزایش دهند، از جمله:

• سابقه‌ی افتادگی یا تنگی دریچه‌ی میترال

اگرچه ابتلا به این دو بیماری، به معنای ابتلا به بیماری نشت خون از دریچه نیست، اما می‌تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد.

• حمله قلبی

حمله قلبی می‌تواند به قلب آسیب برساند و بر عملکرد دریچه‌ی میترال اثر بگذارد.

• بیماری قلبی

انواع خاصی از بیماری‌های قلبی، مانند بیماری سرخرگ‌های کرونر، می‌تواند منجر به بازگشت خون از دریچه‌ی میترال شود.

• مصرف برخی داروها

افرادی که از برخی داروهای درمان کننده میگرن استفاده می‌کنند در خطر بیش‌تری برای ابتلا به بیماری نشت خون از دریچه‌ی میترال قرار دارند.

• عفونت‌هایی مثل اندوکاردیت یا تب روماتیسمی

ابتلا به این عفونت‌ها می‌توانند منجر به آسیب رسیدن به دریچه‌ی میترال شوند.

• نقص مادرزادی قلب

برخی کودکان، به همراه نقص‌هایی در دریچه‌های قلبی، به دنیا می‌آیند.

• سن

در سنین میان‌سالی، بسیاری از افراد در معرض بیماری نشت خون از دریچه‌ی میترال قرار دارند که به خاطر ضعیف شدن دریچه‌ی میترال ایجاد می‌شود.

عوارض احتمالی

اگر بیماری خفیف باشد، معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند. با وجود این، حالت شدید این بیماری می‌تواند منجر به مشکلاتی از جمله موارد زیر شود:

• نارسایی قلبی

نارسایی قلبی زمانی ایجاد می‌شود که قلب قادر به پمپاژ کافی خون به سایر بدن نباشد، نشت شدید خون از دریچه‌ی میترال، فشار زیادی به قلب وارد می‌کند زیرا خون به سمت عقب برمی‌گردد و این منجر به بزرگ‌تر شدن بطن‌ها و در نتیجه ضعیف شدن قلب می‌شود.

• فیبریلاسیون دهلیزی

کشیدگی و بزرگ شدن دهلیز چپ، بی‌نظمی ضربان در حفره‌های بالایی قلب (دهلیزها) را ایجاد می‌کند. فیبریلاسیون دهلیزی می‌تواند باعث ایجاد لخته‌های خون شود که این لخته‌ها از قلب به سایر نقاط بدن حرکت کرده و منجر به مشکلات شدیدی مانند سکته‌ی مغزی می‌شود.

• بالا رفتن فشار ریوی

اگر نشت خون از دریچه‌ی میترال برای مدت طولانی بدون درمان باقی بماند، بیمار دچار نوعی افزایش فشار بر سرخرگ ریوی می‌شود. بالا رفتن فشار ریوی در نهایت می‌تواند منجر به نارسایی قلب شود.

تشخیص

پزشک در ابتدا سوابق بیمار را بررسی می‌کند و سپس معاینات بدنی از جمله گوش دادن به صدای قلب بیماررا انجام می‎‌دهد. نشت خون از دریچه‌ی میترال معمولاً صدای خاصی را درقلب ایجاد می‌کند.

پزشک همچنین ممکن است برای تأیید تشخیص خود ازروش‌های تشخیصی زیر استفاده کند:

• اکوکاردیوگرافی

در این روش با استفاده از امواج رادیویی، تصاویر ویدیویی از حرکات قلب تهیه می‌شود که پزشک می‌تواند با توجه به این تصاویر، ساختمان قلب و جریان خون در قلب و دریچه‌ها را بررسی کند. همچنین اکوکاردیوگرافی از راه مری تصاویر بهتری از دریچه میترال فراهم می‌کند.

• گرفتن نوار قلب (الکتروکاردیوگرافی)

در این روش، سیم‌هایی به قفسه سینه، دست‌ها و پاها متصل شده و فعالیت الکتریکی قلب بیمار را اندازه‌گیری می کند. با استفاده از این روش می‌توان بزرگ شدن قلب که نشان دهنده‌ی نشت خون از دریچه است را تشخیص داد.

• استفاده از اشعه ایکس

در این روش می‌توان تصاویری از قلب تهیه کرد که در آن بزرگ شدن دهلیز چپ یا بطن چپ قابل رویت است.

• ام .آر. آی قلبی

در این روش با استفاده از امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از قلب تهیه می‌شود. این روش برای تعیین شدت بیماری و ارزیابی اندازه و فعالیت بطن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

• تست ورزش یا تست استرس

در این روش، توان و تحمل قلب بیمار درمقابل فعالیت بررسی می‌شود. این روش تشخیصی می‌تواند به پزشک در تعیین شدت بیماری و تجویز داروهای مناسب کمک کند.

• کاتتریزاسیون قلبی

در این روش، یک لوله‌ی باریک( کاتتر) در سرخرگ اصلی کشاله ران یا بازو وارد کرده و سپس به سمت قلب هدایت می‌شود. سپس یک ماده رنگی به داخل کاتتر تزریق شده و با استفاده از اشعه ایکس، تصاویر دقیقی تهیه می‌شود که به پزشک اجازه می‌دهد تا فعالیت قلب را بررسی کند.

درمان

درمان بیماری نشت خون از دریچه‌ی میترال بستگی به شدت بیماری دارد. هدف از درمان، بهبود فعالیت قلب و به حداقل رساندن علائم بیماری و مشکلات آن است.

• نظارت و مراقبت

بعضی از بیماران، بخصوص بیمارانی که به حالت خیف بیماری نشت خون از دریچه‌ی میترال مبتلا هستند، ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند. با وجود این، نیاز به مراقبت‌هایی توسط پزشک خواهند داشت. همچنین پزشک ممکن است تغییر در سبک زندگی را به بیمار توصیه کند.

داروها

پزشک ممکن است مصرف برخی داروها را برای درمان علائم بیماری به بیمار توصیه کند. اگرچه این داروها باعث درمان بیماری نشت خون از دریچه‌ی میترال نمی‌شوند ولی می‌توانند علائم بیماری را کم کنند. داروها عبارتند از:

• داروهای ادرارآور (دیورتیک‌ها)

این داروها می‌توانند مایع جمع شده در ریه‌ها یا پاها را ازطریق ادرار دفع کنند.

• رقیق کننده‌های خون

در صورتی‌که بیمار به فیبریلاسیون دهلیزی مبتلا باشد این داروها می‌توانند از ایجاد لخته‌های خون جلوگیری کنند.

• داروهای درمان کننده فشارخون بالا

فشارخون بالا باعث بدتر شدن نشت خون از دریچه‌ی میترال می‌شود، بنابراین اگر فشارخون بیمار بالا باشد، پزشک داروهایی برای پایین آوردن فشار بیمار تجویز خواهد کرد.

جراحی

• ترمیم دریچه میترال

جراح می‌تواند با استفاده از پیوند دوباره‌ی لبه‌های دریچه، قرار دادن طناب‌هایی برای حمایت از دریچه یا خارج کردن بافت اضافی که مانع از بسته شدن دریچه می‌شود، اقدام به ترمیم دریچه کند. جراح همچنین ممکن است با قرار دادن یک حلقه‌ی تقویت کننده در اطراف دریچه به ترمیم فعالیت دریچه اقدام کند.

پزشک ممکن است از یک لوله‌ی باریک و بلند( کاتتر) برای ترمیم دریچه‌ی میترال استفاده کند. در این مورد، جراح کاتتر را به همراه یک گیره وارد سرخرگ اصلی در کشاله‌ی ران کرده و آن را به سمت دریچه هدایت می‌کند. جراح از گیره برای تغییر شکل دریچه استفاده می‌کند.

• تعویض دریچه‌ی میترال

اگر دریچه قابل ترمیم نباشد، بیمار به تعویض دریچه‌ی میترال نیازخواهد داشت. در این روش، جراح دریچه‌ی آسیب دیده را خارج کرده و آن را با یک دریچه‌ی مصنوعی یا پیوندی از گاو، خوک یا یک انسان دیگر، جایگزین می‌کند.