مدیریت بیماری
بیماری دریچه میترال
قلب دارای چهار دریچه است که جریان خون را در مسیر درست و در یک جهت قرار میدهند. این دریچهها عبارتند از دریچه میترال، دریچه سه لتی، دریچه ریوی و دریچهی آئورت. لبههای هرکدام از این دریچه ها با هربار ضربان قلب، بسته و باز میشوند. گاهی این دریچهها به درستی باز و بسته نمیشوند و جریان خون در قلب دچار اختلال میشود. دریچه میترال بین بطن چپ و دهلیز چپ قرار گرفته است. در بیماری دریچهی میترال، دریچه، به خوبی کار نمیکند.

انواع بیماریهای دریچه میترال عبارتند از:
- برگشت خون از دریچه میترال (نشت دریچه)
در این بیماری، لبههای دریچه میترال به خوبی بسته نمیشوند و باعث بازگشت خون به دهلیز چپ میشود. اگر این بیماری درمان نشود، به قلب آسیب می رساند.این بیماری معمولاً به خاطر افتادگی دریچه میترال به وجود میآید که در آن لبههای دریچه در زمان جمع شدن بطن (انقباض بطن چپ) به سمت دهلیز باز میشوند.

- تنگی دریچه میترال
در این بیماری، لبه های دریچه میترال سفت و ضخیم می شوند و ممکن است به همدیگر بچسبند. در نتیجه ی این اتفاق، دریچه باریک شده و جریان خون از دهلیز چپ به بطن چپ کاهش می یابد.
درمان بیماری دریچه میترال بستگی به شدت بیماری دارد. پزشک ممکن است در نهایت برای درمان این بیماری، جراحی ترمیم یا تعویض دریچه ی میترال را توصیه کند.

علائم و نشانهها
بعضی افراد مبتلا به بیماری دریچه میترال ممکن است هیچگونه علائمی را تا سالیان سال تجربه نکنند. علائم و نشانههای بیماری دریچه میترال عبارتند از :
- صدای غیرطبیعی قلب که با استفاده از گوشی پزشکی قابل شنیدن است.
- خستگی خیلی زیاد
- تنگی نفس بخصوص در زمان انجام فعالیت یا دراز کشیدن
- ضربان نامنظم قلب
- تپش قلب
- سبکی سر، غش
- درد قفسه سینه
علل شایع
بیماری دریچهی میترال علل مختلفی دارد. بعضی از این بیماریها در زمان تولد به وجود میآیند.
عوامل تشدید کننده خطر
عوامل مختلفی میتوانند احتمال ابتلا به بیماری دریچهی میترال را افزایش دهند، از جمله:
- افزایش سن
- سابقه عفونت های خاصی که بر قلب اثر می گذارند.
- داشتن سابقه بیماری قلبی یا حمله قلبی
- سابقه استفاده از برخی داروهای خاص
- بیماری های مادرزادی قلبی
عوارض احتمالی
بیماری دریچهی میترال میتواند مشکلات زیادی ایجاد کند، از جمله:
-
- بینظمی در حرکات حفرههای بالایی قلب (فیبریلاسیون دهلیزی)
- فشار خون بالا که بر رگهای خونی ریهها اثر میگذارند (فشار خون ریوی)
- ایجاد لختههای خون
- نارسایی قلبی
- سکته مغزی

تشخیص
پزشک با معاینه بیمار، علائم و نشانههای بیماری را بررسی میکند. در معاینهی بدنی، پزشک به صدای قلب بیمارگوش میدهد و همچنین روشهای متعددی را برای تشخیص بیماری، به بیمار توصیه میکند.
این روشها عبارتند از:
- اکوکاردیوگرافی
در این روش، امواج صوتی به طور مستقیم از یک دستگاه مخصوص به قفسهی سینه برخورد میکند و تصاویر متحرکی بر روی صفحه نمایش ایجاد میشود. با این روش ساختمان قلب، دریچههای قلب و جریان خون به قلب را مورد بررسی قرارمیدهند.
این روش تشخیصی به پزشک در تعیین فشار ریوی کمک میکند و پزشک میتواند از نزدیک دریچههای قلبی و نحوهی فعالیت آنها را بررسی کند.

- گرفتن نوار قلب (الکتروکاردیوگرام)
در این روش، سیمهایی به پوست بیمار متصل شده و فعالیتهای الکتریکی قلب را اندازهگیری میکند و به پزشک در تشخیص بزرگ شدن حفرههای قلب، بیماریهای قلبی و ضربان نامنظم قلب کمک میکند.

- تصویربرداری با اشعه ایکس
این تصاویر در تعیین علت بزرگ شدن قلب و بیماریهای خاص دریچههای قلبی به پزشک کمک میکنند.

- ام .آر. آی قلبی
در این روش با استفاده از امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از قلب تهیه میشود. این روش تشخیصی ممکن است برای تعیین شدت بیماری هم مورد استفاده قرار گیرد.

- تست استرس یا تست ورزشاین روش تشخیصی با اندازهگیری میزان تحمل قلب بیمار در برابر فعالیتهای ورزشی میتواند به تشخیص بیماری قلبی و تجویز داروهای مناسب کمک کند.

- کاتتریزاسیون قلبی
در این روش، پزشک یک لولهی باریک (کاتتر) را وارد رگ اصلی در بازو یا کشالهی ران کرده و آن را به سمت قلب هدایت میکند. سپس یک ماده رنگی مخصوص را درون کاتتر تزریق و با استفاده از اشعهی ایکس، اقدام به تصویربرداری میکند.

با این روش، تصاویر دقیقی از رگهای قلب و نحوهی فعالیت قلب و همچنین فشار درون حفرههای قلبی تهیه میشود.
درمان
درمان بیماری دریچهی میترال به شدت بیماری بستگی دارد. درمواردی که شدت بیماری زیاد نیست ،پزشک تنها مراقبت و همچنین تغییر در سبک زندگی را به بیمار پیشنهاد میدهد وداروهایی را برای بهبود علائم تجویز میکند. بیمار برای کاهش خطر لخته شدن خون به رقیق کنندههای خون نیازدارد.
ممکن است دریچهی میترال قلب نیاز به ترمیم یا تعویض داشته باشد. در این صورت پزشک برای جلوگیری از مشکلات این بیماری، عمل جراحی را به بیمار پیشنهاد میدهد.
روشهای جراحی عبارتند از:
- ترمیم دریچه میترال
به منظور ترمیم دریچهی میترال، پزشک مجدداً لبه های دریچه را به هم متصل کرده یا لبههایی که به هم چسبیدهاند و باعث تنگی دریچه شدهاند را از هم جدا میکند و یا بافت اضافی که از بسته شدن کامل دریچه جلوگیری میکند را برمیدارد.جراح همچنین ممکن است با استفاده از حلقهای که در اطراف دریچه قرار میدهد، دریچه را محکم کرده و تقویت کند.

دریچهی میترال ممکن است با استفاده از یک لولهی بلند و باریک (کاتتر) و یک گیره، ترمیم شود. در این روش، پزشک یک کاتتر را به همراه یک گیره وارد سرخرگ کشالهی ران کرده و آن را تا دریچهی میترال هدایت میکند و عمل ترمیم دریچه را انجام میدهد.
- تعویض دریچهی میترال
اگر دریچهی میترال قابل ترمیم نباشد، جراح ممکن است از عمل تعویض دریچه استفاده کند. در این روش، جراح دریچهی آسیب دیده را با یک دریچهی مصنوعی، یا دریچهی گاو، خوک یا یک انسان دیگر تعویض میکند.
دریچهی اهدایی از گاو یا انسان دیگر، با گذشت زمان از بین میرود و اغلب نیاز به تعویض مجدد خواهد داشت. افرادی که از دریچهی مصنوعی استفاده میکنند ممکن است به مصرف داروهای رقیق کنندهی خون برای جلوگیری از ایجاد لختههای خون نیازداشته باشند.

در صورت بستری شدن در بیمارستان نکات زیر را رعایت نمائید.

- بعد از عمل جراحی و پس از هوشیار شدن و در صورت نداشتن حالت تهوع، با نظر پزشک رژیم مایعات شروع کرده و در صورت تحمل میتوانید رژیم قلبی استفاده کنید.
- در صورت داشتن استراحت مطلق و ممنوعیت خارج شدن از تخت، بهتر است در وضعیت نیمه نشسته در تخت استراحت کنید.
- در صورت استراحت نسبی برای خروج از بستر، ابتدا مدتی در لبه تخت نشسته و پاها را آویزان نمائید، در صورت نداشتن سرگیجه، تاری دید و درد قفسه سینه تنگی نفس و… با کمک تیم مراقبتی راه بروید.
- کابلهای مانیتورینگ را به هیچ وجه از قفسه سینه جداً نکنید.
- به دلیل استفاده از داروهای ضد انعقادی از دستکاری برانول و رابطهای وریدی خودداری کنید.
- ممکن است برای شما از اکسیژن استفاده شود، جریان آن را دستکاری نکنید.
- سرمهای خود را دستکاری نکنید.
- داروها طبق دستور پزشک در زمان معین توسط پرستار به شما داده خواهد شد.
- در صورت وجود ترشح در محل عمل پرستار خود را در جریان قرار دهید.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.

- از مصرف انواع دخانیات، الکل و مواد كافئين دار مانند چای و قهوه و… خودداري كنید.
- در صورتی که افزايش وزن دارید، جهت کاهش وزن با کارشناس تغذیه مشورت کنید.
- از رژيم غذایی پرفيبر نظیر میوه و سبزیجات استفاده نمایید زیرا از يبوست و زور زدن جلوگيری میكند.
- مصرف نمک را محدود کنید. غذا را بدون نمک طبخ و نمک سر سفره را حذف کنید.
- از خوردن غذاهای سنگین و نفاخ و دیر هضم مانند سوسیس و کالباس خودداری نمایید.
- بهتر است شروع انجام فعالیت فیزیکی، بازگشت به کار، رانندگی با نظر پزشک معالج انجام شود.
- ورزش و فعالیت منظم جهت کاهش وزن، تنظیم قندخون، کنترل استرس یا فشارهای روحی روانی و… نقش مؤثری دارد. میزان انجام فعالیتهای ورزشی را با نظر پزشک تنظیم کنید. از فعالیت در محیطهای خیلی گرم یا سرد خودداری کنید.
- از انجام فعالیتهای شدید و خستهکننده و ورزشهای سنگین مانند وزنه برداری و… پرهیز کنید.
- از دستورات پزشک خود پیرامون عدم مصرف سیگار قبل و بعد از عمل جراحی پیروی کنید. افراد سیگاری بعد از عمل جراحی با سرعت کمتری التیام مییابند و احتمال مشکلات تنفسی در حین عمل جراحی برای این افراد بیشتر از سایرین میباشد. به همین دلیل، در صورتی که سیگار میکشید، باید حداقل دو هفته قبل از عمل جراحی مصرف سیگار را کنار بگذارید. البته بهتر است 6 تا 8 هفته قبل از عمل دیگر سیگار نکشید.
- از پزشک خود درباره داروهای مورد نیاز برای تسکین دردتان و چگونگی مراقبت از خود در طی دوران بهبودی، سوال کنید. در محل برش قفسه سینه به مدت چند هفته تا چند ماه دردهای شدیدی بخصوص با تغییر وضعیت یا فشار روی این قسمتها و یا در تنفس عمیق حس میشود.
- زخم های ناشی از عمل قلب باز، بسیار به گرما و نور خورشید حساس میباشند. بنابراین باید از تماس مستقیم آنها با نور خورشید جدا خودداری کرد. این وضعیت بین شش ماه تا یک سال ادامه دارد.
- محل برش جراحی در ناحیه سینه مستعد عفونت هستند. برای پیشگیری از عفونت محل جراحی حدالامکان خشک و تمیز نگه داشته شود و از خاراندن زخم اجتناب نمایید.
- از مالیدن هر گونه پماد و پودر و لوسیون روی ناحیه زخم خودداری شود.
- ازایستادن یا نشستن دریک وضعیت برای مدت طولانی بپرهیزید.
- برای یک تا دو ماه میتوانید در طول روز و فعالیت، از جوراب الاستیک استفاده نمایید.
- درصورتی که محل بخیهها خشک و بدون ترشح باشد استحمام بلامانع است. طول مدت استحمام کوتاه و با همراه باشد.
- در حمام روی صندلی بنشینید. ازکشیدن لیف و کیسه روی محل زخم پرهیز شود.
- از هوای الوده و سنگین اجتناب نمایید. حد الامکان از توالت فرنگی استفاده کنید.
- هنگام بلند شدن یا راه افتادن ابتدا چند دقیقه بنشینید و سپس چند دقیقه روی صندلی بنشینید و بعد راه بروید.
- یک ماه بعد از عمل جراحی میتوانید فعالیت جنسی داشته باشید.
- از پوشیدن لباس تنگ و با مواد مصنوعی خودداری کنید، زیرا سبب تحریک بخیهها و ایجاد درد و خارش و ورم میشود. از لباسهای نخی و گشاد استفاده نمایید.

مراجعه به پزشک
در صورت بروز علائم زير پس از جراحی هر چه زودتر جراح خود را مطلع سازيد:
- تب بالاتر از 38 درجه سانتیگراد
- احساس درد قفسه سینه مشابه قبل از عمل
- لرز شدید و به دنبال آن تب
- تنگی نفس و تپش قلب بدون ارتباط با فعالیت بدنی
- التهاب، قرمزی، گرمی و در نهایت خارج شدن تررشحات چرکی از محل برشهای جراحی
- در صورت بروز سایر علائم نگرانکننده و یا اورژانسی








