قلب دارای چهار حفره است که شامل: دهلیز راست وبطن راست، دهلیز چپ و بطن چپ. بین دهلیز راست و بطن راست یک دریچه به نام دریچه سه‌لتی (تریکوسپید) قرارگرفته است و بین دهلیز چپ و بطن چپ هم یک دریچه به نام دریچه دولتی (میترال) قرارگرفته است. وقتی که بطن چپ منقبض یا جمع می‌شود دریچه میترال بسته می‌شود تا خون از بطن چپ فقط به سرخرگ آئورت پمپ شود و از برگشت آن به دهلیز چپ جلوگیری شود. این کار مهم دریچه به خاطر ساختمان پیچیده و تکامل یافته آن است که همانند دو لنگه درب عمل می‌کند که حین بسته شدن کاملاً جفت می‌گردند و صفحات دریچه که بیضی شکل است همانند بادبان کشتی سرجای خود که پایه‌های آن در بطن چپ واقع است محکم می شود، پس هر عاملی که باعث شل شدن این دریچه گردد، در بسته شدن دریچه اختلال ایجاد می‌کند. شل شدگی و در اصل کاهش استحکام دریچه میترال علت این مشکل است.

در اکثر افراد، افتادگی دریچه‌ی میترال باعث تهدید جانی نمی‌شود و نیاز به درمان فوری یا تغییر در سبک زندگی ندارد. البته در برخی از بیماران درمان لازم است.

علائم ونشانه‌ها

اگرچه افتادگی دریچه‌ی میترال یک بیماری مادام‌العمر است، ولی در برخی افراد ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکند. زمانی که این بیماری تشخیص داده می‌شود، افراد ممکن است از اینکه به یک بیماری قلبی مبتلا هستند، شگفت زده شوند.

بروز علائم و نشانه‌ها ممکن است به خاطر بازگشت خون از دریچه اتفاق بیافتد. علائم افتادگی دریچه‌ی میترال در هر فردی متفاوت است. این علائم معمولاً خفیف هستند و به تدریج شدید می‌شوند. برخی از این علائم عبارتند از:

• ضربان نامنظم قلب (آریتمی)
• گیجی یا احساس سبکی درسر
• اختلال در تنفس، تنگی نفس در هنگام انجام فعالیت
• خستگی خیلی زیاد
• درد قفسه سینه
• سیاهی رفتن چشم
• اضطراب: در برخی از بیماران به عنوان تنها علامت گزارش می‌شود.

علل شایع

زمانی که قلب به خوبی در حال کار کردن است، دریچه‌ی میترال در هر بار انقباض (جمع شدن) بطن چپ به طور کامل بسته می‌شود و از بازگشت خون به دهلیز چپ جلوگیری می‌کند.

اما در برخی افراد که دچار افتادگی دریچه‌ی میترال می‌شوند یکی یا هردو لبه‌های دریچه در هربار انقباض قلب، به درون دهلیز چپ بر می‌گردد. این برگشتگی ممکن است از بسته شدن کامل دریچه جلوگیری کند و زمانی که قلب در حال انقباض است، خون به داخل دهلیز نشت کند که به این بیماری، بازگشت خون از دریچه‌ی میترال گفته می‌شود. این اتفاق ممکن است تا زمانی که فقط مقدار کمی خون به دهلیز نشت می‌کند، مشکلی را ایجاد نکند. اما شدیدتر شدن این نشت خون می‌تواند علائمی مانند تنگی نفس، خستگی خیلی زیاد یا گیجی را ایجاد کند.

عوامل تشدیدکننده خطر

افتادگی دریچه ی میترال می‌تواند در هر سنی ایجاد شود. علائم جدی این بیماری اکثراً در مردان بالاتر از ۵۰ سال به وجود می‌آید. افتادگی دریچه‌ی میترال می‌تواند به صورت ارثی ایجاد شود و حتی ممکن است با بسیاری از بیماری‌های دیگر در ارتباط باشد، بیماری‌هایی مانند:

• سندرم مارفان (بیماری بافت هم‌بند)

• آنومالی ابشتین (بیماری مادرزادی دریچه سه‌لتی قلب)

• دیستروفی عضلانی (سفتی عضلات)

• بیماری گراویس (فلج عضلانی دراثربیماری میاسنتی گراویس)

• اسکولیوزیس (انحراف ستون فقرات)

عوارض احتمالی

اگرچه اکثر افراد مبتلا به افتادگی دریچه‌ی میترال ممکن است هیچ مشکلی نداشته باشند، اما مشکلات زیر را برای این بیماری در نظرمی‌گیرند:

• نشت خون از دریچه‌ی میترال

شایع‌ترین مشکل این بیماری، بازگشت خون از دریچه‌ی میترال به دهلیز چپ است. مذکر بودن یا فشار خون بالا، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد. اگر نشت خون شدید شود، ممکن است برای ترمیم یا تعویض دریچه و یا جلوگیری از نارسایی قلب در آینده، نیاز به جراحی باشد.

• بی‌نظمی درضربان قلب (آریتمی)

ضربان نامنظم قلب، اکثراً در حفره‌های بالایی قلب (دهلیزها) اتفاق می‌افتد. این اتفاق ممکن است آزاردهنده بوده اما معمولاً با خطر جانی همراه نیست.

• عفونت دریچه‌ی قلب (آندوکاردیت)

داخل قلب به وسیله‌ی یک غشاء که آندوکاردیوم نامیده می‌شود، پوشیده شده است. آندوکاردیت، عفونتی است که لایه‌ی داخلی قلب را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

حالت غیرطبیعی دریچه‌ی میترال، خطر ابتلا به آندوکاردیت را افزایش می‌دهد که می‌تواند درآینده منجر به صدمه دریچه‌ی میترال شود.

تشخیص

پزشک می‌تواند افتادگی دریچه‌ی میترال را در هر سنی تشخیص دهد. پزشک با استفاده از گوشی پزشکی وشنیدن صدای قلب بیمار، این بیماری را تشخیص می‌دهد. پزشک همچنین انجام روش‌های تشخیصی زیر را برای بررسی وضعیت بیمار توصیه می‌کند از جمله:

• اکوکاردیوگرافی

اکوکاردیوگرافی معمولاً برای تأیید تشخیص و تعیین شدت بیماری مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصاویری از قلب تهیه می‌شود که به پزشک در بررسی جریان خون در قلب و تعیین میزان نشتی خون از دریچه کمک می‌کند.

• تصویربرداری با اشعه ایکس

در این روش تصاویری از قلب، ریه‌ها و رگ‌های خونی تهیه می‌شود و می‌تواند به پزشک در تشخیص بهتر کمک کند.

• گرفتن نوارقلب (الکتروکاردیوگرافی)

در این روش، دستگاهی که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند، روی قفسه‌ی سینه قرار گرفته و به پزشک در تشخیص بی‌نظمی‌های ریتم و ساختمان قلب و دریچه‌ی میترال کمک می‌کند.

• تست استرس (ورزش)

پزشک انجام ورزش‌هایی را برای سنجش فعالیت قلب و دریچه‌های قلب، برای بیمارتجویز می‌کند. در این روش ممکن است از داروهایی برای افزایش ضربان قلب و تحریک قلب هم استفاده شود.

• آنژیوگرافی سرخرگ‌های کرونری

در این روش با استفاده از تصاویر گرفته شده با اشعه‌ی ایکس، رگ‌های خونی قلب بیمار مشاهده می‌شود. برای انجام آنژیوگرافی، پزشک یک لوله‌ی باریک و بلند (کاتتر) را درسرخرگ کشاله‌ی ران یا مچ دست (سرخرگ رادیال) وارد می‌کند و آن را به سمت قلب حرکت داده و با استفاده از تزریق یک ماده رنگی در کاتتر، تصاویر دقیقی از رگ‌های خونی قلب می‌گیرد.

درمان

اکثر بیماران با افتادگی دریچه‌ی میترال، به خصوص بیمارانی که هیچ علامتی ندارند، نیازی به درمان هم ندارند.

اگر افتادگی دریچه‌ی میترال، باعث بیماری نشت خون از دریچه شود، پزشک ممکن است مراجعه  منظم بیمار و همچنین مصرف برخی داروها و یا حتی جراحی را با توجه به شدت بیماری، توصیه کند.

دارو

پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل علائم بیمار تجویز کند. این داروها عبارتند از:

• داروهای کاهش دهنده ضربان قلب

این داروها به جلوگیری از بی‌نظمی‎های ضربان قلب کمک می‌کنند. همچنین با کاهش فشارخون می‌توانند به  بهبود جریان خون هم کمک کنند.

• داروهای ادرارآور

پزشک ممکن است این داروها را برای خارج کردن آب اضافی از ریه‌ها تجویز کند.

• آسپرین

اگر بیمار دچار افتادگی دریچه‌ی میترال باشد و سابقه‌ی سکته قلبی یا مغزی هم داشته باشد، پزشک ممکن است برای کاهش خطر لخته شدن خون، آسپرین تجویز کند.

• رقیق کننده‌های خون

این داروها مانند وارفارین، هپارین و داروهای دیگر، از لخته شدن خون جلوگیری می‌کنند.

جراحی

اگرچه اکثر افراد مبتلا به افتادگی دریچه‌ی میترال نیازی به جراحی ندارند، با وجود این پزشک ممکن است عمل جراحی را در صورت نشت شدید خون از دریچه، پیشنهاد دهد.

نشت شدید خون از دریچه در نهایت می‌تواند منجر به نارسایی قلبی شود و از پمپاژ خون توسط قلب جلوگیری کند. پزشک ممکن است عمل تعویض یا ترمیم دریچه را توصیه کند.

• ترمیم دریچه میترال

ترمیم دریچه‌ی میترال، عملی است که در آن دریچه برداشته نمی‌شود. برای اکثر افراد مبتلا به افتادگی دریچه میترال، این عمل در اولویت است. جراح می‌تواند با خارج کردن بافت‌های اضافی از دریچه یا استفاده از یک حلقه‌ی محکم کننده، به ترمیم دریچه‌ی میترال بپردازد.

• تعویض دریچه‌ی میترال

اگر امکان ترمیم دریچه وجود نداشته باشد، جراح دریچه را تعویض می‌کند. در این روش، جراح دریچه‌ی معیوب را خارج و یک دریچه‌ی مصنوعی یا یک دریچه‌ی اهدایی را جایگزین آن می‌کند.