مولتیپل میلوما نوعی سرطان است که در نوعی از گلبول‌های سفید به نام سلول‌های پلاسما ایجاد می‌شود. سلول‌های پلاسما به افراد در مبارزه با عفونت ناشی از آنتی بادی‌هایی کمک می‌کند که منجر به حمله میکروب‌ها می‌شوند.

مولتیپل میلوما باعث می‌شود که سلول‌های سرطانی در مغز استخوان یعنی جایی که سلول‌های سالم خون قرار دارند، جمع شوند. به جای تولید آنتی بادی های مفید، سلول‌های سرطانی پروتئین‌های غیر طبیعی تولید می کنند که می‌تواند منجر به بروز عوارضی شود.

درمان برای افرادی که نشانه‌ای از بروز این بیماری در آن‌ها نیست، ضرورتی ندارد. برای افراد مبتلا به این بیماری که به درمان نیاز دارند، روش‌های درمانی متنوعی برای کمک به کنترل بیماری وجود دارد.

علائم و نشانه‌ها

علائم و نشانه‌های این بیماری متنوع است و در مراحل ابتدایی ابتلا به بیماری ممکن است علائمی وجود نداشته باشد. علائم و نشانه‌های این بیماری در صورت بروز عبارتند از:

• درد استخوان بخصوص در ستون فقرات یا قفسه سینه
• حالت تهوع
• یبوست
• کم اشتهایی
• خستگی
• عفونت های مکرر
• از دست دادن وزن
• ضعف یا بی‌حسی در پاها
• تشنگی بیش از حد

علل شایع

دلیل روشنی برای ابتلا به این بیماری یافت نشده است. به طور کلی میلوما با یک سلول پلاسمای غیرطبیعی در مغز استخوان (بافت نرم و تولیدکننده خون که قسمت مرکزی بسیاری از استخوان‌ها را پرکرده‌اند) آغاز می‌شود. این سلول‌های سرطانی که پیش از بلوغ می‌‌میرند، تجمع می‌یابند و ساخت و تولید سلول‌های سالم را خنثی می‌کنند.

در مغز استخوان، سلول‌های میلوما گلبول‌های سالم سفید و قرمز خون را جمع کرده که این باعث خستگی فرد و همچنین ناتوانی در مبارزه با عفونت‌ها می‌شود.

سلول‌های میلوما به تلاش خود برای تولید آنتی بادی‌ها ادامه می‌دهند یعنی همان کاری که سلول‌های سالم پلاسما انجام می‌دهند اما در اینجا سلول‌های میلوما آنتی بادی‌های غیرطبیعی تولید می‌کنند که بدن قادر به استفاده از آن‌ها نیست. ساخته شدن آنتی بادی‌های غیرطبیعی منجر به بروز مشکلاتی مانند آسیب به کلیه می‌شود. سلول‌های سرطانی همچنین می‌توانند منجر به آسیب به استخوان‌ها شوند و این خطر شکستگی استخوان‌ها را افزایش می‌دهد.

عوامل تشدید کننده خطر

عواملی که خطر ابتلا به مولتیپل میلوما را افزایش می‌دهند عبارتند از‌:

• افزایش سن

خطر ابتلا به این بیماری با افزایش سن، افزایش می یابد. در اکثر موراد این بیماری در دهه 60 ام زندگی فرد اتفاق افتاده است.

• جنسیت

مردان بیشتر از زنان در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند.

• نژاد

در افراد سیاه پوست احتمال ابتلا به این بیماری دوبرابر سفیدپوستان است.

• سابقه خانوادگی

اگر برادر، خواهر یا والدین شما به این بیماری مبتلا باشند، احتمال ابتلای شما نیز به این بیماری افزایش می‌یابد.

عوارض احتمالی

از عوارض احتمالی این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عفونت‌های مکرر

سلول‌های میلوما توانایی بدن در مبارزه با عفونت‌ها را کاهش می‌دهند.

• مشکلات استخوان

مولتیپل میلوما می‌تواند روی استخوان‌ها تاثیر بگذارد که این منجر به درد استخوان، نازکی و شکنندگی آن‌ها می‌شود.

• کاهش عملکرد کلیه

مولتیپل میلوما می‌تواند باعث بروز مشکل در عملکرد کلیه از جمله نارسایی کلیه شود. سطح بالای کلسیم خون ناشی از فرسایش استخوان ها می‌تواند در عملکرد کلیه شما یعنی تصفیه مواد زائد خون اخلال ایجاد کند. پروتئین ساخته شده توسط سلول‌های میلوما نیز می‌تواند منجر به بروز این مشکل شود.

• کاهش تعداد گلبول‌های قرمز خون (آنمی)

همانطور که سلول‌های میلوما، سلول‌های طبیعی خون را جمع می‌کنند، مولتیپل میلوما می‌تواند منجر به بروز کم خونی و دیگر مشکلات خونی شود.

تشخیص

در برخی موارد، پزشک ممکن است مولتیپل میلوما را کاملا اتفاقیدهد. در دیگر موارد، پزشک ممکن است براساس علائم و نشانه‌های موجود به این بیماری مشکوک شود.

از جمله معاینات و روش‌هایی که برای تشخیص این بیماری به کار گرفته می‌شوند عبارتند از:

• آزمایش خون

بررسی‌های آزمایشگاهی از خون ممکن است نشان دهد که میزان تولید نوع خاصی از پروتئین توسط سلول‌های میلوما زیاد است. دیگر پروتئین‌های غیرطبیعی که توسط سلول‌های مولتیپل میلوما تولید می‌شوند ممکن است در آزمایش خون تشخیص داده شوند و به پزشک سرنخی درباره ابتلا به این بیماری بدهند.

علاوه بر این، آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه، تعداد سلول‌های خونی، سطح کلسیم خون و میزان اوریک اسید می‌تواند به پزشک در تشخیص این بیماری کمک کند.

• آزمایش ادرار

آزمایش ادرار ممکن است وجود پروتئین‌های نشان دهنده بیماری را مشخص کند.

• بررسی مغز استخوان

پزشک ممکن است نمونه‌ای از مغز استخوان را خارج کرده و برای بررسی به آزمایشگاه بفرستد. نمونه مغز استخوان معمولا با واردکردن یک سوزن بلند به داخل استخوان انجام می‌گیرد. در آزمایشگاه، نمونه گرفته شده برای بررسی سلول‌های میلوما مورد آزمایش قرار می‌گیرند.

• روش‌های تصویربرداری

روش‌های تصویربرداری ممکن است برای تشخیص مشکلات استخوانی ناشی از مولتیپل میلوما انجام گیرد. این روش‌ها می‌توانند شامل تصویربرداری اشعه ایکس، ام‌آر‌آی، سی‌تی‌اسکن یا روش تشخیصی پت اسکن باشند.

درمان

درمان این بیماری می‌تواند شامل کاهش درد، کنترل عوارض بیماری، تثبیت وضعیت و کاهش روند بیماری باشد.

اگر بیمار علائمی از بیماری مولتیپل میلوما ندارد، احتمالا به درمان نیاز ندارد. هر چند که پزشک به طور منظم وضعیت بیمار را از نظر بروز علائم بیماری بررسی می‌کند. این بررسی‌ها می‌تواند شامل انجام آزمایشات خون و ادرار باشد.

گزینه‌های درمان برای این بیماری به طور کلی می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• درمان هدفمند

درمان دارویی هدفمند بر روی ناهنجاری‌های خاصی در سلول‌های سرطانی تمرکز دارد. داروهای تجویزی برای درمان هدفمند ممکن است به صورت تزریق در رگ بازو یا در قالب قرص تجویز شوند.

• درمان بیولوژیک

داروهای مورد استفاده در درمان بیولوژیک، دستگاه ایمنی بدن شما را به جنگ با سلول‌های میلوما تشویق می‌کند. این داروها معمولا در قالب قرص تجویز می‌شوند.

• شیمی‌درمانی

داروهای شیمی‌درمانی سلول‌هایی از جمله سلول‌های میلوما را می‌کشند. این داروها می‌توانند به شکل وریدی برای تزریق در بازو و یا در قالب قرص تجویز شوند. معمولا پیش از پیوند مغز استخوان، دوز بالایی از داروهای شیمی‌درمانی تجویز می‌شوند.

• کورتیکواستروئیدها

کورتیکواستروئیدها، دستگاه ایمنی را برای کنترل التهاب در بدن تنظیم می‌کنند. این داروها علیه سلول‌های میلوما نیز فعالیت می‌کنند. کورتیکواستروئیدها در قالب قرص یا به شکل تزریقی در ورید بازو تجویز می‌شوند.

• پیوند مغز استخوان

پیوند مغز استخوان روشی برای جایگزینی مغز استخوان آسیب دیده با مغز استخوان سالم اهدایی است. پیش از انجام پیوند، سلول‌های بنیادی از خون شما جمع‌آوری می‌شوند. سپس برای تخریب مغز استخوان آسیب دیده، درمعرض دوز بالایی از شیمی‌درمانی قرار می‌گیرید. پس از آن سلول‌های بنیادی به بدن شما و جایی که مسئول ساخت مجدد مغز استخوان است، تزریق می‌شوند.

• پرتودرمانی

در این روش درمانی، از پرتوهایی مانند اشعه ایکس (x) و پروتون برای تخریب سلول‌های میلوما و جلوگیری از رشد آن‌ها استفاده می‌شود. از پرتودرمانی برای کوچک کردن سلول‌های میلوما در قسمتی خاص استفاده می‌شود زیرا تجمع این سلول‌ها منجر به تشکیل تومور و در نتیجه بروز درد و تخریب استخوان می‌شود.

اینکه پزشک کدامیک از روش‌های درمانی را به بیمار توصیه می‌کند به این بستگی دارد که وی گزینه مناسبی برای انجام پیوند مغز استخوان است یا خیر و این نیز به روند پیشرفت بیماری، سن و سلامت عمومی فرد بستگی دارد.

پس از انجام پیوند مغز استخوان، بیمار ممکن است تحت درمان هدفمند و درمان بیولوژیک قرار بگیرید که به عنوان یک درمان نگهدارنده و برای جلوگیری از عود مجدد مولتیپل میلوما انجام می‌گیرد.