سرطان نازوفارنکس سرطانی است که ناحیه پشت بینی و بالای پشت گلو (نازوفارنکس) را درگیر می‌کند. سرطان نازوفارنکس به دلیل این که بررسی ناحیه نازوفارنکس آسان نیست و علائم سرطان نازوفارنکس علائم سایر بیماری‌های شایع را تقلید می‌کند، به سختی قابل تشخیص است.

درمان سرطان نازوفارنکس معمولا شامل پرتودرمانی، شیمی‌درمانی یا ترکیبی از این دو است. می‌توانید با توجه به شرایط خاص خود با پزشک برای تعیین روش دقیق صحبت کنید.

علائم و نشانه‌ها

در مراحل اولیه، سرطان نازوفارنکس ممکن است هیچ علائمی ایجاد نکند. علائم احتمالی کارسینوم (سرطان) نازوفارنکس شامل موارد زیر است:

• یک توده در گردن ناشی از تورم غدد لنفاوی
• خون در بزاق
• ترشحات خونی از بینی
• گرفتگی بینی یا صدای زنگ گوش
• از دست دادن شنوایی
• عفونت مکرر گوش
• گلو درد
• سردرد

علل شایع

سرطان زمانی شروع می‌شود که یک یا چند جهش ژنتیکی باعث رشد سلول‌های طبیعی خارج از کنترل، حمله به ساختارهای اطراف و در نهایت گسترش (متاستاز) به سایر قسمت‌های بدن شود. در سرطان نازوفارنکس، این روند در سلول‌‍‌های سنگفرشی که سطح ناحیه نازوفارنکس را پوشانده‌اند، آغاز می‌شود.

اینکه چه عواملی باعث جهش ژنی منجر به کارسینوم نازوفارنکس می‌شوند دقیقاً مشخص نیست‌، اگرچه عواملی مانند ویروس اپشتین بار که خطر ابتلا به این سرطان را افزایش می‌دهند شناسایی شده‌اند. با این حال، مشخص نیست که چرا برخی از افراد با تمام عوامل خطر هرگز به سرطان مبتلا نمی‌شوند، در حالی که دیگران که هیچ عامل خطر مشخصی ندارند، ولی به بیماری مبتلا می‌شوند.

عوامل تشدید کننده خطر

برخی از عواملی را که به نظر می‌رسد خطر ابتلا به سرطان نازوفارنکس را افزایش می‌دهند، عبارتند از:

• جنسیت

 سرطان نازوفارنکس در مردان بیشتر از زنان است.

• نژاد

این نوع سرطان بیشتر در مناطقی از چین، جنوب شرقی آسیا و شمال آفریقا دیده می‌شود.

• سن

سرطان نازوفارنکس ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما بیشتر در بزرگسالان بین 30 تا 50 سال دیده می‌شود.

• غذاهای نمک‌دار

مواد شیمیایی که هنگام پخت و پز غذاهای دارای نمک، مانند ماهی و سبزیجات نگهداری شده آزاد می‌شوند، می‌توانند وارد حفره بینی شوند و خطر ابتلا به سرطان نازوفارنکس را افزایش دهند. قرار گرفتن در معرض این مواد شیمیایی در سنین پایین ممکن است خطر ابتلا به این سرطان را در آینده بیشتر کند.

• ویروس اپشتین بار

این ویروس شایع معمولا علائم و نشانه‌های خفیفی مانند علائم سرماخوردگی ایجاد می‌کند. ویروس اپشتین بار همچنین با چندین سرطان نادر از جمله کارسینوم نازوفارنکس مرتبط است.

• سابقه خانوادگی

داشتن یک عضو خانواده مبتلا به سرطان نازوفارنکس خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد.

• الکل و تنباکو

مصرف زیاد الکل و دخانیات می‌تواند خطر ابتلا به سرطان نازوفارنکس را افزایش دهد.

عوارض احتمالی

عوارض سرطان نازوفارنکس می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

کارسینومای پیشرفته حلق وگلو می‌توانند به ساختارهای مجاور مانند گلو، استخوان و مغز حمله کند. (متاستاز)

سلول‌های سرطانی که به مناطق دیگر بدن گسترش می‌یابند (متاستازهای دور) معمولاً به استخوان‌ها، ریه‌ها و کبد منتقل می‌شوند.

تشخیص

آزمایشات و روش‌هایی که برای تشخیص کارسینوم نازوفارنکس استفاده می‌شود شامل موارد زیر است:

• معاینه بدنی

تشخیص کارسینوم نازوفارنکس معمولا با معاینه عمومی آغاز می‌شود. پزشک در مورد علائم سوال خواهد کرد. او ممکن است گردن را فشار دهد تا تورم در غدد لنفاوی را احساس کند.

• معاینه داخل حلق و بینی با دوربین (آندوسکوپی بینی)

پزشک ممکن است در صورت مشکوک به کارسینوم نازوفارنکس، آندوسکوپی بینی را برای بیمار توصیه کند.

در این آزمایش با استفاده از یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر که انتهای آن دوربین است، داخل حلق و بینی را مشاهده و به دنبال ناهنجاری می‌گردد. دوربین ممکن است از طریق بینی یا از شکاف پشت گلو وارد شود که به داخل حلق بینی منتهی می‌شود. آندوسکوپی بینی ممکن است به بی‌حسی موضعی نیاز داشته باشد.

• نمونه‌برداری (بیوپسی)

پزشک همچنین ممکن است از آندوسکوپ یا ابزار دیگری برای برداشتن نمونه بافت کوچک (نمونه‌برداری) برای آزمایش سرطان استفاده کند.

پس از تأیید تشخیص، پزشک آزمایشات دیگری را برای تعیین میزان (مرحله) سرطان، مانند آزمایشات تصویربرداری، توصیه می‌کند.

آزمایشات تصویربرداری ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• توموگرافی رایانه‌ای (CT)
• تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
• توموگرافی انتشار پوزیترون (PET)
• تصویربرداری با اشعه ایکس

درمان

بیمار و پزشک با هم همکاری می‌کنند تا یک برنامه درمانی را بر اساس عوامل مختلفی از جمله مرحله سرطان، اهداف درمانی، سلامت کلی و عوارض جانبی که مایل به تحمل آن می باشد، تدوین کنند.

درمان سرطان نازوفارنکس معمولا با پرتودرمانی یا ترکیبی از پرتودرمانی و شیمی‌درمانی آغاز می‌شود.

• پرتودرمانی

در پرتودرمانی از پرتوهای پرانرژی مانند اشعه ایکس یا پروتون برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. پرتودرمانی برای کارسینوم نازوفارنکس معمولا در روشی به نام پرتوی پرتوی خارجی انجام می‌شود. در طی این روش، بیمار روی یک میز قرار گرفته و یک ماشین بزرگ در اطراف وی مانور داده و تابش را به نقطه دقیق هدایت می‌کند که می‌تواند سرطان را هدف قرار دهد.

برای تومورهای کوچک نازوفارنکس، پرتودرمانی ممکن است تنها درمان لازم باشد. در شرایط دیگر، پرتودرمانی ممکن است با شیمی درمانی ترکیب شود. نوعی پرتودرمانی داخلی به نام براکی تراپی، گاهی اوقات در کارسینومای مکرر نازوفارنکس استفاده می‌شود.

پرتودرمانی در سر و گردن، به ویژه هنگامی که با شیمی‌درمانی ترکیب شود، اغلب باعث زخم‌های شدید گلو و دهان می‌شود. گاهی این زخم‌ها خوردن و آشامیدن را با مشکل روبه‌رو می‌کنند. اگر این اتفاق بیفتد، پزشک ممکن است برای بیمار لوله‌ای در حلق یا معده قرار دهد. غذا و آب از طریق لوله منتقل می‌شود تا دهان و گلو بهبود یابد.

• شیمی‌درمانی

شیمی‌درمانی نوعی درمان دارویی است که از مواد شیمیایی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. داروهای شیمی‌درمانی را می‌توان به صورت قرص تجویز کرد، از طریق ورید یا هر دو تجویز می‌شود.

• عمل جراحی

جراحی اغلب به عنوان درمانی برای کارسینوم نازوفارنکس استفاده نمی‌شود. ممکن است از جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی سرطانی در گردن استفاده شود.

در موارد خاص، ممکن است از عمل جراحی برای برداشتن تومور از ناحیه حلق استفاده شود. در این روش معمولا برشی در سقف دهان ایجاد می‌شود تا به ناحیه مورد نظر برای برداشتن بافت سرطانی دسترسی داشته باشند.

• سبک زندگی

پرتودرمانی برای کارسینوم نازوفارنکس اغلب باعث خشکی دهان (خشکی گلو) می‌شود.

خشکی دهان می‌تواند ناراحت کننده باشد. همچنین می‌تواند منجر به عفونت‌های مکرر در دهان و مشکل در خوردن غذا، بلع و گفتار شود و مشکلات سلامتی دندان‌ها را افزایش دهد. در صورت بروز عوارض خشکی دهان، از پزشک خود بپرسید که آیا باید به دندانپزشک مراجعه کنید؟

همچنین رعایت نکات زیر می‌تواند کمک کننده باشد:

• هر روز چندین بار مسواک بزنید.

از مسواک با موی نرم استفاده کنید و هر روز چندین بار به آرامی مسواک بزنید.

• دهان خود را بعد از غذا با محلول آب نمک گرم بشویید.

یک محلول ملایم از آب گرم ، نمک و جوش شیرین درست کنید. دهان خود را بعد از هر وعده با این محلول بشویید.

• دهان خود را با آب یا آب نبات‌های بدون قند مرطوب نگه دارید.

برای مرطوب نگه داشتن دهان در طول روز آب بنوشید. همچنین آدامس‌های بدون قند یا آب نبات‌های بدون قند را امتحان کنید تا دهان شما را برای تولید بزاق تحریک کند.

• غذاهای مرطوب را انتخاب کنید.

از غذاهای خشک پرهیز کنید. غذای خشک را با سس، کره یا شیر مرطوب کنید.

• از خوردن غذاها و نوشیدنی‌های اسیدی یا تند خودداری کنید.

غذاها و نوشیدنی‌هایی را انتخاب کنید که باعث تحریک دهان شما نشوند. از نوشیدنی‌های حاوی کافئین و الکل خودداری کنید.

• در صورت خشکی دهان به پزشک خود اطلاع دهید.

وی ممکن است روش‌های درمانی برای کمک به شما در کنار آمدن با علائم و نشانه‌های شدیدتر خشکی دهان ارائه دهد. همچنین ممکن است پزشک شما را به یک متخصص تغذیه ارجاع دهد که در صورت خشکی دهان به شما کمک کند غذاهایی را که خوردن آن‌ها راحت‌تر است پیدا کنید.