ارگانوفسفره‌ها گروهی از مواد شیمیایی هستند که در بسیاری از حشره‌کش‌ها و آفت‌کش‌ها استفاده شده‌اند.

تماس با سموم ارگانوفسفره ممکن است از راه‌های مختلف اتفاق بیفتد:

• بلعیدن سم
• استنشاق بخارات یا قطرات سم
• تماس سم با پوست
• پاشیدن سم به داخل چشم
• تماس شغلی هنگام سم‌پاشی یا کار با آفت‌کش‌ها
• مصرف عمدی مقدار زیادی از سم

خطر مسمومیت به نوع ماده، مقدار تماس، راه ورود سم به بدن، مدت تماس و وضعیت جسمی فرد بستگی دارد.

علائم

علائم ممکن است خیلی زود پس از تماس ایجاد شوند، اما زمان شروع و شدت آنها به نوع و مقدار سم بستگی دارد.

علائم مربوط به چشم

ممکن است بیمار دچار:

• کوچک شدن مردمک‌ها
• تاری دید
• درد یا سوزش چشم
• اشک‌ریزش
• حساسیت به نور شود.

علائم مربوط به دهان و دستگاه گوارش

• • افزایش بزاق
  • تهوع
  • استفراغ
  • درد شکم
  • اسهال
  • افزایش حرکات روده

علائم تنفسی

• افزایش ترشحات تنفسی
• خس‌خس سینه
• تنگی نفس
• سرفه
• احساس خفگی
• کاهش اکسیژن خون است.

در مسمومیت شدید، ضعف عضلات تنفسی نیز ممکن است ایجاد شود و بیمار به حمایت تنفسی نیاز پیدا کند.

علائم قلبی

• ضربان قلب آهسته یا غیرطبیعی
• افت فشارخون
• اختلال ریتم قلب
• ضعف شدید
• غش

علائم عصبی و عضلانی

• سردرد
• سرگیجه
• اضطراب یا بی‌قراری
• گیجی
• ضعف عضلانی
• لرزش یا پرش عضلات
• کاهش سطح هوشیاری
• تشنج
• کما

یک نشانه مهم: ترشحات زیاد بدن

در مسمومیت ارگانوفسفره ممکن است ترشحات بدن به شکل غیرطبیعی افزایش پیدا کنند.

برای مثال:  بزاق زیاد + اشک‌ریزش + تعریق + ترشحات تنفسی + استفراغ/اسهال + تنگی نفس

می‌تواند نشان‌دهنده یک مسمومیت کولینرژیک باشد.

این وضعیت نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.

اگر سم با پوست تماس پیدا کرد چه کنیم؟

1. فرد را از محل آلوده دور کنید.
2. لباس آلوده را با احتیاط خارج کنید.
3. تا حد امکان از تماس مستقیم دست با لباس یا پوست آلوده خودداری کنید.
4. پوست را با مقدار فراوان آب بشویید.
5. اگر دستور روی برچسب ماده شیمیایی متفاوت است، دستور مربوط به همان محصول را دنبال کنید.
6. برای دریافت راهنمایی تخصصی با اورژانس یا مرکز مسمومیت تماس بگیرید.

اگر سم با پوست تماس پیدا کرد چه کنیم؟

1. فرد را از محل آلوده دور کنید.
2. لباس آلوده را با احتیاط خارج کنید.
3. تا حد امکان از تماس مستقیم دست با لباس یا پوست آلوده خودداری کنید.
4. پوست را با مقدار فراوان آب بشویید.
5. اگر دستور روی برچسب ماده شیمیایی متفاوت است، دستور مربوط به همان محصول را دنبال کنید.
6. برای دریافت راهنمایی تخصصی با اورژانس یا مرکز مسمومیت تماس بگیرید.

اگر سم بلعیده شده است چه کنیم؟

•  فوراً کمک پزشکی دریافت کنید.
• با اورژانس یا مرکز کنترل مسمومیت تماس بگیرید.
• نام ماده یا محصول و مقدار احتمالی مصرف‌شده را اعلام کنید.
• ظرف یا برچسب سم را همراه بیمار ببرید.
• زمان تقریبی تماس یا بلع را به پزشک اطلاع دهید.
• بیمار را خودسرانه وادار به استفراغ نکنید.

درمان

ممکن است اقدامات زیر انجام شود:

۱. بررسی علائم حیاتی

• فشارخون
• ضربان قلب
• تعداد تنفس
• سطح اکسیژن
• دمای بدن
• سطح هوشیاری

۲. نوار قلب

ممکن است ECG برای بررسی وضعیت قلب انجام شود. MedlinePlus در مسمومیت با مالاتیون ECG را در ارزیابی بیمار ذکر می‌کند.

۳. اکسیژن و حمایت تنفسی

اگر بیمار دچار اختلال تنفس باشد، ممکن است اکسیژن، حمایت از راه هوایی یا تهویه مکانیکی با دستگاه تنفس لازم شود.

حمایت تنفسی یکی از بخش‌های مهم درمان مسمومیت شدید است.

۴. سرم وریدی

ممکن است برای حمایت از گردش خون و درمان افت فشارخون، مایعات وریدی تجویز شود.

پیشگیری

• سموم را در ظرف اصلی و دارای برچسب نگهداری کنید.
• آنها را در بطری آب یا نوشابه نریزید.
• سموم را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
• هنگام سم‌پاشی از تجهیزات حفاظت فردی مناسب استفاده کنید.
• هنگام کار با سم از خوردن، آشامیدن و سیگار کشیدن خودداری کنید.
• پس از کار، دست‌ها و قسمت‌های در معرض بدن را به‌خوبی بشویید.
• لباس‌های آلوده را جدا از لباس‌های معمولی بشویید.
• دستورالعمل روی برچسب محصول را رعایت کنید.
• سموم را در فضای بسته یا بدون تهویه مناسب استفاده نکنید.
• هرگز مقدار مصرف آفت‌کش را خودسرانه افزایش ندهید.