سیلیکوزیس یکی از شایع‌ترین بیماری‌های شغلی است که غیرقابل درمان است. این بیماری در اثر استنشاق ذرات گرد و غبار حاوی سیلیس، ایجاد می‌شود. سیلیس فراوان‌ترین ماده موجود در پوسته زمین است که به طور وسیع در شن، گرانیت و سنگ‌های معدنی یافت می‌شود.

علائم و نشانه‌ها

علائم بيمارى‌هاى شغلى ريه بسته به ذراتى که باعث آن مى‌شود، متفاوت است. شایع‌ترین علائم در شروع بیماری عبارتند از:

• تنگى نفس، خس‌خس سينه و دشوارى در تنفس بعد از گذشت سال‌هاى زياد از مواجهه با اين مواد.
• در بسيارى از موارد تشخیص علائم ناشى از بيمارى‌هاى شغلى از عوارض مصرف دخانیات دشوار است.

علل شایع

در طول عملیاتی که سنگ، شن، بتون و بعضی از سنگ‌های معدنی شکسته و خرد می‌شوند؛ گرد و غبار سیلیس آزاد می‌شود. کار در معادن رو باز و زیرزمینی، سنگبری، سنگ‌تراشی، عملیات ساختمانی و راه سازی، تولید سیمان، کاشی و سرامیک، تونل سازی، ریخته‌گری، تولید شیشه، رنگ و سفال‏گری، تولید ظروف سفالی و عملیات شن از مشاغل مهمی ‌هستند که در آن‌ها شاغلین در مواجهه با سیلیس قرار دارند.

عوارض احتمالی

از عوارض احتمالی که ممکن‌است به دنبال ابتلا به این بیماری در فرد بروز نماید، می‏توان به موارد زیر اشاره نمود:

• برونشیت مزمن (التهاب طولانی‌مدت راه‌های هوایی)
• آمفیزم (کاهش عمکرد حبابچه‌های هوایی در ریه‌ها)
• سل
• سرطان ریه

تشخیص

پس از اخذ شرح حال کامل و انجام معاینات، ممکن‌است با نظر پزشک اقدامات زیر برای بیمار انجام شود:

• تشخيص با توجه به سابقه مواجهه
• تصویربرداری از قفسه‌سينه
• آزمايش‌هاى عملکرد ريوى
• نمونه‌بردارى از نسج ريه و آزمايش آن توسط ميکروسکوپ
• سایر موارد به صلاحدید پزشک و نیاز بیمار

درمان

با نظر پزشک ممکن‌است اقدامات زیر برای بیمار انجام شود:

• پيشگيرى از استنشاق هواى آلوده
• استفاده از داروهایى مانند گشادکننده‌هاى راه هوایی و کورتون‌ها
• ترک سیگار
• انجام دادن اقداماتی جهت کم کردن تراکم گرد و غبار در محیط
• استفاده از ماسک‌های محافظ
• سایر موارد به صلاحدید پزشک و نیاز بیمار

پیشگیری

برای پیشگیری از این بیماری می‏توان اقدامات زیر را انجام داد:

• استفاده از مواد کم‌خطر
• کاهش یا کنترل گرد و غبار
• استفاده از تجهیزات حفاظت فردی در کارگران
• آزمایش‌ها و معاینات پزشکی منظم