نارسایی دریچه سه لتی بیماری است که در آن دریچه‌ی بین دهلیز و بطن راست که دریچه سه لتی (سه گوش) نام دارد به طور کامل بسته نمی شود. این عملکرد بد دریچه به خون اجازه می‌دهد تا به سمت دهلیز بازگردد.

این بیماری می تواند در نتیجه ی یک بیماری مادرزادی قلبی ایجاد شود یا بخاطر دیگر بیماری ها بوجود آید.

اگر بیماری شما خفیف باشد، ممکن است نیازی به درمان نداشته باشید. پزشک ممکن است تنها بر بیماری شما نظارت داشته باشد. با وجود این، در موارد شدید این بیماری درمان آن ضروری است.

علائم و نشانه‌ها

بیماری برگشت خون از دریچه سه لتی تا زمانی که شدید نشود، علائمی ایجاد نمی کند. این بیماری ممکن است زمانی تشخیص داده شود که شما بخاطر بیماری های دیگری تحت معاینه قرار می گیرید.

علائم و نشانه های قابل توجه این بیماری عبارتند از :

• خستگی مفرط
• کاهش توان فعالیت
• تورم شکم، پاها یا سیاهرگ های گردن
• بی نظمی در ریتم قلب( آریتمی)
• ضربان شدید در گردن
• تنگی نفس هنگام فعالیت

علل شایع

نارسایی دریچه‌ی سه لتی (تریکوسپید) می‌تواند به خاطر بسیاری از بیماری‌های دیگر ایجاد شود.

این بیماری معمولا به خاطر بزرگ شدن بطن راست، به وجود می‌آید. بیماری‌هایی که بر بطن راست اثر می‌گذارند مثل نارسایی قلبی، یا بیماری های بافت قلب (کاردیومیوپاتی) هم ممکن است باعث اختلال در عملکرد دریچه‌ی سه لتی بشوند.

مشکلاتی که باعث بروز این بیماری می شوند، عبارتند از :

• ناهنجاری ابشتین

در این بیماری نادر، دریچه‌ی سه لتی در سطحی پایین تر از حد نرمال قرار می‌گیرد و لبه‌های دریچه به حالتی غیرطبیعی شکل می‌گیرند. این اتفاق می‌تواند منجر به نشت کردن (بازگشت) خون به دهلیز راست بشود.

• التهاب لایه درونی قلب (اندوکاردیت) عفونی

دریچه‌ی سه لتی ممکن است براثر عفونت دیواره‌ی قلب (اندوکاردیت)، آسیب ببیند که می‌تواند این عفونت، بر این دریچه هم اثر بگذارد.

• سندرم کارسینوئید

در این بیماری نادر، تومورهایی در سیستم گوارش ایجاد شده و به کبد یا گره‌های لنفی سرایت می کند و این عضو، مواد هورمون مانندی ترشح می‌کنند که می‌تواند به دریچه‌های قلب آسیب برساند.

• نمونه برداری(بیوپسی) قلبی

در این روش بیوپسی، یک مقدار اندک از بافت قلب خارج می شود و با این عمل ممکن است به دریچه های قلب هم آسیب برسد.

• تب روماتیسمی

تب روماتیسمی می‌تواند به دریچه های قلب آسیب برساند.

• ضربه (جراحت) قفسه سینه

تجربه‌ی ضربه قفسه‌ی سینه مثل تصادفات رانندگی، می‌تواند منجر به این بیماری شود.

• نقص های مادرزادی قلبی

برخی از نقص‌های مادرزادی قلبی ممکن است بر عملکرد دریچه‌ی سه لتی اثر بگذارند.

• سندرم مارفان

این سندرم، یک اختلال ژنتیکی در بافت پیوندی است که در زمان تولد ایجاد می‌شود و گاهی می‌تواند با بیماری بازگشت خون از دریچه سه لتی، در ارتباط باشد.

• پرتو درمانی

تابش پرتو به قفسه‌ی سینه می‌تواند به دریچه‌ی سه گوش آسیب برساند.

عوامل تشدید کننده خطر

عوامل زیادی می‌توانند منجر به افزایش خطر ابتلا به بیماری نارسایی دریچه‌ی سه گوش شوند، از جمله:

• عفونت هایی مثل تب روماتیسمی

این عفونت‌های می‌توانند منجر به آسیب به دریچه‌ی سه‌ لتی شوند.

• حمله قلبی

حمله قلبی می‌تواند به قلب آسیب برساند و همچنین عملکرد دریچه‌ی سه گوش را با مشکل مواجه سازد.

• نارسایی قلبی

نارسایی قلبی هم می‌تواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.

• فشار خون بالای ریوی

فشارخون بالا در عروق ریوی می‌تواند خطر ابتلا به بیماری بازگشت خون از دریچه‌ی سه‌لتی را افزایش دهد.

• بیماری های قلبی

برخی از بیمای‌های قلبی می‌توانند احتمال ابتلا به اختلالات عملکرد دریچه‌ی سه لتی را افزایش دهند.

• استفاد از برخی داروهای خاص

اگر داروهای خاصی مثل داروهای محرک و یا داروهای بیماری پارکینسون استفاده می‌کنید یا برخی از داروهای درمان میگرن مصرف می‌کنید، ممکن است در معرض خطر ابتلا به بیماری بازگشت خون از دریچه‌ی سه لتی قرار داشته باشید.

عوارض احتمالی

عوارض بیماری عبارتند از:

• نارسایی قلبی

در موارد شدید، فشار ناشی از کاهش جریان خون در بطن و عدم توانایی بطن در رساندن خون کافی به ریه‌ها افزایش یابد. در این موارد ممکن است بطن بزرگ شود و با گذشت زمان دچار ضعف شود و منجر به نارسایی قلبی گردد.

• فیبریلاسیون دهلیزی( نوعی نامنظمی ضربان قلب)

برخی از افراد مبتلا به بازگشت خون از دریچه‌ی سه لتی ممکن است دچار اختلالات ریتم قلب شوند که به آن فیبریلاسیون دهلیزی گفته می‌شود.

تشخیص

بازگشت خون از دریچه ی سه لتی معمولاً علامتی ندارد و ممکن است در هنگام معاینات سایر بیمار‌های قلبی، تشخیص داده شود.

پزشک ممکن است اقداماتی را برای تشخیص این بیماری توصیه کند تا بتواند شدت و دلیل بیماری را تعیین کند. این آزمایشات عبارتند از:

• اکوکاردیوگرام

این روش، مهمترین روش برای تشخیص نارسایی دریچه‌ی سه لتی می باشد. در این روش، با استفاده از امواج صوتی تصاویر دقیقی از قلب تهیه می‌شود و ساختار قلب، دریچه‌ی سه لتی و جریان خون در قلب را بررسی می‌کند.

• ام آر آی قلبی

در این روش با استفاده از امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از قلب تهیه می شود و ممکن است برای تعیین شدت بیماری و اندازه و عملکرد بطن راست انجام شود.

• نوار قلب (الکتروکاردیوگرام)

در این روش، الکترودهایی برای اندازه‌گیری عملکرد الکتریکی قلب به شما متصل می‌شود. با استفاده از این روش می‌توان بزرگ شدن حفره‌های قلب، بیماری‌های قلبی و بی‌نظمی ضربان (آریتمی) را تشخیص داد.

• تصویربرداری با اشعه ایکس

در این روش، پزشک اندازه و حالت قلب را بررسی کرده و عملکرد ریه‌ها را هم ارزیابی می‌کند.

• تست ورزش (تست استرس)

با استفاده از این روش، پاسخگویی قلب به فعالیت‎‌های بدنی، بررسی می‌شود.

• کاتتریزاسیون قلبی (آنژیوگرافی)

در این روش، پزشک یک لوله‌ی باریک و انعطاف‌پذیر (کاتتر) را وارد رگ اصلی کشاله‌ی ران، بازو یا گردن می‌کند و آن را به سمت قلب هدایت می‌کند. سپس یک رنگ مخصوص به درون کاتتر تزریق می‌شود که به پزشک در مشاهده‌ی جریان خون، عروق و دریچه‌ها کمک می‌کند.

درمان

درمان این بیماری بستگی به علت و شدت بیماری خواهد داشت. هدف از درمان، کاهش علائم، جلوگیری از عوارض و افزایش طول عمر بیمار می‌باشد.

اگر بیماری زمینه‌ای مانند نارسایی قلبی یا التهاب بافت قلب، باعث بازگشت خون از دریچه‌ی سه لتی باشد، پزشک به درمان این بیماری می‌پردازد.

روش‌های درمانی عبارتند از:

• نظارت منظم

اگر دچار حالت خفیف این بیماری باشید، پزشک ممکن است فقط شما را تحت مراقبت‌های دوره‌ای قرار دهد.

• دارو

پزشک ممکن است داروهایی برای درمان بیماری‌های زمینه ای تجویز کند. داروهایی مثل دیورتیک‌ها (داروهای ادرارآور) و دیگر داروهایی که مبتلایان به نارسایی قلب مصرف می‌نند و یا داروهایی که به کنترل ریتم قلب کمک می‌کنند.

• جراحی

اگر فردی مبتلا به حالت شدید بیماری نارسایی دریچه سه لتی باشد و یا اگر قلب شما در حال بزرگ شدن باشد و یا اگر عملکرد قلب دچار افت شده باشد، پزشک ممکن است استفاده از جراحی برای ترمیم یا تعویض دریچه را توصیه کند.

گزینه‌های جراحی عبارتند از:

• ترمیم دریچه قلب

جراح ممکن است با جدا کردن لبه‌‌های دریچه، بستن لبه‌ها و یا تغییر شکل دادن لبه‌های دریچه، تلاش کند تا این لبه‌ها را به هم پیوند دهد و از بازگشت خون جلوگیری کند. جراح ممکن است از یک حلقه‌ی مصنوعی استفاده کند تا آن را دور دریچه بیندازد و دریچه را تقویت کند.

• تعویض دریچه قلب

اگر دریچه‌ی سه لتی ترمیم نشود، جراح عمل تعویض دریچه را انجام می‌دهد. در این روش، جراح دریچه‌ی معیوب را خارج و یک دریچه ی مصنوعی یا پیوندی از گاو، خوک یا یک انسان دیگر را جایگزین آن می‌کند. اگرچه این دریچه‌ی تعویضی هم با گذشت زمان، تخریب شده و نیاز به تعویض مجدد خواهد داشت.

• جراحی تعویض دریچه با کاتتر

در برخی موارد، اگر دریچه‌ی شما دیگر قادر به فعالیت نباشد، پزشک یک کاتتر را به همراه یک بالون وارد عروق خونی گردن یا پا کرده و آن را به سمت قلب هدایت می‌کند. سپس بالون را در دریچه باد می‌کند و دریچه‌ی جدید را جایگزین دریچه‌ی معیوب می‌کند. سپس دریچه‌ی جدید منبسط می‌شود.

• روش ماز (maze procedure)

اگر ریتم ضربان قلب بیمار سریع باشد، جراح از این روش برای اصلاح کردن ریتم قلب استفاده می‌کند تا عمل ترمیم یا تعویض دریچه به خوبی انجام شود.

در این روش، جراح شکاف‌هایی را در حفره‌ی بالایی قلب ایجاد کرده و یک بافت اسکار را با الگویی خاص به وجود می‌آورد. از آنجا که بافت اسکار، قادر به انتقال الکتریسیته نمی‌باشد، نمی‌تواند ضربان‌های الکتریکی که باعث سریع شدن ریتم قلب می‌شوند را انتقال دهد و در نتیجه ریتم قلب کمی آهسته‌تر می‌شود.